Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 05/12/2025tarih ve 2025/16296-S.25.23038sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.
I. BAŞVURANIN ARGÜMAN VE TALEPLERİ
1. Başvuran, oğlu ..’nın hazırlık, 9. ve 10. Sınıf eğitimlerine Toplumsal Bilimler
Lisesinde devam ettiğini, bu okulun konutlarına uzak olduğunu, 11. sınıfın birinci periyodunda daha yakın pozisyonda olan Anadolu Lisesine devam ettiğini, ardından sık enfeksiyon üzere sıhhat münasebeti ile açık liseye almak zorunda kaldığını, bu münasebet ile bursunun kesildiğini, sıhhat sebebiyle mecburen açık liseye geçmiş olmasının burs dayanağını kaybetmemesi gerektiği kanaatinde olduğunu, yönetmelikte bu özel durum için bir istisna bulunmadığını, bu durumun eşitlik ve hakkaniyet prensibine karşıt olduğunu belirterek bursun devam ettirilmesini, geriye dönük burslarının ödenmesini, emsal mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli inceleme ve düzenlemelerin yapılamasını talep etmektedir.
V. KIYMETLENDİRME VE MÜNASEBET
18. 657 sayılı Kanunun 4/A ve 86 ncı unsuru kapsamında istihdam edilen öğretmenler toplumsal güvenlik tarafından 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) hususu kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. 657 sayılı Kanunun 4/B unsuru kapsamında kontratlı işçi statüsünde istihdam edilen öğretmenler ise 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) hususu kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Kelam konusu üç istihdam biçiminde de prim ödeme gün sayıları aylık 30 gün üzerinden bildirilmektedir. 657 sayılı Kanunun 89 uncu unsuru kapsamında fiyat karşılığı ders misyonu verilen öğretmenler hakkında ise 5510 sayılı Kanunun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 üncü unsuru uyarınca tıpkı unsurun (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan hizmet akdi ile bir yahut birden fazla patron tarafından çalıştırılanlar hakkındaki kararlar uygulanmaktadır.
Anılan Kanunun “Prime temel kazançlar” başlıklı 80 inci hususunda, sigortalıların günlük karlarının hesabında temel tutulan gün sayılarının, tıpkı vakitte, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterdiği lakin, patron ve sigortalı ortasında kısmi periyodik hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün kimi saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında fiyat alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısının, ay içindeki toplam çalışma saati mühletinin 4857 sayılı İş Kanununa nazaran belirlenen haftalık çalışma mühletine nazaran hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunacağı kararına yer verilmektedir.
İdare tarafından prim ödeme gün sayısının bu kararlar çerçevesinde hesaplandığı görülmektedir. Belirtmek gerekir ki fiyatla ek ders vazifesi verilen öğretmenlere misal halde ders misyonu verilmek suretiyle Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda uzman ve usta öğretici statüsünde çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayısı da birebir halde hesaplanırken 31/07/2008 tarihinde 5797 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen kararla birlikte kelam konusu hesaplama yolunun değiştiği, bu çerçevede uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısının 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders fiyatı toplam fiyatının, prime temel günlük kar alt sonuna bölünmesi sonucu bulunacağının karar altına alındığı görülmektedir. Unsur münasebetinde, prim ödeme gün sayısının ders saati sayısının 7.5’e bölünmesi suretiyle hesaplanması tarzının geçerli olduğu durumda, sigortalı ayda 160 saat derse girse dahi 21 gün hizmet kazanabildiği, bu uygulamanın mağduriyetlere neden olduğu vurgulanmaktadır. Birebir biçimde fiyat karşılığı ders vazifesi verilmek suretiyle tam vadeli çalışan öğretmenlerin de tıpkı mağduriyeti yaşadığı anlaşılmaktadır.
19. Başvuranın ay içerisinde günün kimi saatlerinde çalıştığı ve çalıştığı saat karşılığında fiyat aldığı görülmektedir. Başvuranın 4857 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı açık olmakla birlikte 5510 sayılı Kanunun 4 üncü unsurunda başvurana tıpkı hususun (a) bendine nazaran sigortalı sayılanlara ait kararların uygulanacağının düzenlendiği, anılan Kanunun 80 inci unsuruna nazaran de prim ödeme gün sayısının belirlenebilmesi için birebir vakitte çalışmanın tam vakitli mı yoksa kısmi vakitli mı olduğunun tespit edilmesi gerektiği, bu nedenle yalnızca çalışma mühletinin hesaplanması tarafından 4857 sayılı Kanunun ilgili kararlarının dikkate alınması gerektiği görülmektedir. 4857 sayılı Kanunun 13 üncü hususuna nazaran, kontratın kısmi vadeli iş mukavelesi olarak kabul edilebilmesi, personelin olağan haftalık çalışma mühletinin, tam vadeli iş kontratıyla çalışan emsal personele nazaran kıymetli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda mümkün olabilecektir. Kelam konusu ölçünün ne olacağına ait olarak İş Kanununa Ait Çalışma Müddetleri Yönetmeliğinde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Buna nazaran, kısmi periyodik çalışma, işyerinde tam müddetli iş mukavelesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışmadır.
20. 439 sayılı Ulusal Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Fiyatları Hakkında Kanunun Ek 1 inci unsurunda, ilköğretim kurumlarında misyonlu sınıf öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenlerinin ise haftada 15 saat ders okutmakla yükümlü olduğu kararına yer verilmektedir.
Başvuranın fiyatlı öğretmen olarak yaptığı görevleri hakkında yönetimden temin edilen evrakların incelenmesinde; başvuranın branş ve haftalık ders saati bilgisi yönetimden temin edilen dokümanlardan anlaşılamamıştır. Bu nedenle başvuranın fiyatlı öğretmen olarak görev yaptığı müddetlerde sınıf öğretmeni olarak vazife yaptığı müddetler için haftalık çalışma müddeti 12 saatten az ise kısmi periyodik çalışma, 12 saat ve üzerinde ise tam vadeli çalışma; branş öğretmeni olarak misyon yaptığı müddetler için haftalık çalışma mühleti 10 saatten az ise kısmi müddetli çalışma, 10 saat ve üzerinde ise tam vadeli çalışma olarak kabul edilmesi gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
VII. KARAR
-Açıklanan münasebetlerle MÜRACAATIN KABULÜNE,
-Başvurana fiyat karşılığı ders misyonu verilen ve başvuranın sınıf öğretmeni olarak vazife yaptığı devirler için haftalık 12 ders saati ve üzerinde, branş öğretmeni olarak misyon yaptığı periyotlar için haftalık 10 ders saati ve üzerinde hizmette bulunduğu devirlerinin prim ödeme gün sayısının tam periyodik çalışmaya nazaran hesaplanarak bildirilmesi ve bu bildirim üzerine gerekli süreçlerin yapılması konusunda ULUSAL EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci unsurunun üçüncü fıkrası uyarınca, yönetim tarafından bu karar üzerine tesis edilecek sürecin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zarurî olduğunun yönetime hatırlatılmasına,
-Kararın BAŞVURANA ve ULUSAL EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirisine,
-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Bu bilgiler haricinde türel münasebetler ve mevzuat tarafından mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 05/12/2025 tarih ve 2025/16296-S.25.23038 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için
Ahmet KANDEMİR
