İZMİR (İGFA) – İzmir Büyükşehir Belediyesi, “Sağlıklı Körfez” maksadı doğrultusunda Gediz Nehri’ni mercek altına aldı. Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na iletilen deniz kirliliğine ait ceza ve kontrol yetkisi talebinin reddedilmesine karşın, gemi kaynaklı kirliliği dron taramalarıyla tespit eden Büyükşehir, İzmir Körfezi’ndeki kirliliğin ana nedenlerinden biri olan Gediz Nehri’ndeki kirliliği ortaya koymak için de su tahlillerini sürdürüyor.
Gediz Irmağı ve yan derelerinde yürütülen izleme faaliyetleri, kirliliğin sırf Körfez’i değil, direkt ziraî üretimi ve yer altı su kaynaklarını da etkileyebileceğini işaret ediyor. İZSU ve Manisa Su ve Kanalizasyon Yönetimi (MASKİ) tarafından ortak yürütülen çalışmada havza genelinde elde edilen datalar, kirliliğin çok taraflı ve birikimli bir yapı gösterdiğine ve bilhassa yeraltı suyu üzerindeki riske dikkat çekiyor.
AYLIK RAPOR HAZIRLANIYOR
Gediz Nehri’nde örneklemeler her ayın birinci haftasında yapılıyor. İzmir hududunda Gediz ana yatağı, Ağıldere ve Nif Çayı dahil 23, Manisa bölgesinde 36 örnekleme noktasından numune alınıyor. Kirlilik değişimleri sistemli ve anlık olarak izleniyor. İzmir’de tahliller TÜRKAK akreditasyonlu İZSU Halkapınar Laboratuvarı’nda, Manisa’da ise MASKİ’nin akredite laboratuvarında yapılıyor.
Elde edilen bilgiler aylık raporlar halinde bedellendiriliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü çalışmaya, Gediz Nehri’nin büyük kısmına konut sahipliği yapan Manisa Büyükşehir Belediyesi de aylık raporlarıyla takviye veriyor. İzmir ve Manisa’dan elde edilen bilgiler, yıllık bir raporda bir ortaya getirilerek Gediz’in kaynağından pak çıkmasına karşın kirlenmesine neden olan ögeler, bir yıllık süreçte tespit edilecek. Böylelikle hem İzmir Körfezi’ni hem de bölge tarımını tehdit eden kirliliğe karşı daha güçlü ve tesirli bir çaba yürütülecek.
SULAMA RİSKİ BÜYÜYOR
İZSU ve MASKİ dataları bir ortaya getirilerek bütüncül yaklaşımla yürütülen çalışmalar sonucu hazırlanan Ocak ve Şubat 2026 tarihli “Gediz Irmağı ve Yan Derelerinin Kirlilik İzleme Raporu”, havzanın idari sonlarla değil, ekosistem bütünlüğüyle ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Rapora nazaran Gediz 401 kilometrelik ömür koridoru üzerinde yalnızca su taşımıyor; birebir vakitte sanayi, evsel atık ve ziraî baskının izlerini de Körfez’e kadar sürüklüyor. Gediz Nehri’nin Manisa sonları içerisine kirletilmiş olarak giriş yaptığı görülüyor. Ocak 2026 raporuna nazaran İzmir tarafında örneklenen Gediz ana kolundaki birçok noktada temel su kalite göstergeleri alarm veriyor. Toplam azot ve fosfor tüm örnekleme noktalarında hudut pahaların üzerinde yer alırken, su kalitesi III. sınıf olarak sınıflandırılıyor. İletkenlik (tuzluluk) yeniden tüm noktalarda III. sınıf düzeyinde ölçülürken, kimyasal oksijen muhtaçlığı (KOİ) ve biyolojik oksijen muhtaçlığı (BOİ) üzere organik yük göstergelerinde çok sayıda noktada “orta kirlenmiş su” düzeyi tespit ediliyor. Raporda ayrıyeten bromür, alüminyum, demir ve bakır bedellerinin tüm örneklerde çevresel kalite hudutlarının üzerinde olduğu belirtiliyor. Bu durumun, ırmakta hem organik yükün hem de endüstriyel ve ziraî kaynaklı baskının eş vakitli tesirli olduğuna işaret ettiği söz ediliyor.
Rapora nazaran, Gediz Havzası’nda yaygın ve kronik bir kirlilik yükü bulunuyor. İleri biyolojik arıtma tesisleri devreye alınsa da alıcı ortam üzerindeki öteki baskıların sürdüğü, bunun da bilhassa endüstriyel kirliliğe işaret ettiği belirtiliyor. Raporda ayrıyeten, azot ve fosforun gübre kullanımındaki artıştan kaynaklandığı, atık su arıtma tesisi olmayan yerleşimlerde yeni tesislerin gerekli olduğu ve endüstriyel deşarjların daha sıkı denetlenmesi gerektiği söz ediliyor.
GEDİZ IRMAĞI İKİ KOLDAN KÖRFEZ’E ULAŞIYOR
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi emekli öğretim üyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Kalkınma Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, Gediz’in Murat Dağı’ndan başlayarak Kütahya, Uşak, Manisa ve İzmir’den geçerek Ege Denizi’ne ulaştığını hatırlatarak, “Bu süreçte oluşan her türlü atık Gediz’e ulaşıyor ve ırmak Körfez’e kadar kirlenmiş halde geliyor. Gediz Irmağı ve yan dereleri Körfez’i kirleten 33 dereden biri. Kirliliğin parametrelerine baktığımızda ziraî kaynaklı kirlilik var, sanayi kaynaklı kirlilik var, evsel atıklardan kaynaklanan kirlilik var” dedi.
Kurucu, ırmağın tarihî yatağına da dikkat çekerek, 1886’da yapılan müdahaleyle akışın değiştiğini, lakin eski yatağın da hala faal olduğunu ve Ağıldere çizgisi üzerinden iç Körfez’i beslemeye devam ettiğini söz etti.
