Serdar AKYOL / KIRGIZİSTAN (İGFA) – Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri öncesinde yaptığı kapsamlı açıklamada, milletlerarası sistemde artan jeopolitik tansiyonlara dikkat çekerek çok taraflı diplomasinin korunması, memleketler arası hukukun güçlendirilmesi ve global barışın tesis edilmesi davetinde bulundu.
3 Haziran 2026 tarihinde New York’ta gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri öncesinde devlet liderlerine hitap eden Caparov, dünyada çatışma riskinin giderek arttığını belirterek mevcut memleketler arası sistemin önemli sınamalarla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Avrupa, Orta Doğu ve Afrika başta olmak üzere birçok bölgede devam eden silahlı çatışmaların global güvenliği tehdit ettiğini söz eden Caparov, dünya genelinde askeri çatışmalara harcanan kaynakların 3 trilyon doları aştığını vurguladı.
“Bu kaynaklar insanlığın refahı, açlığın sona erdirilmesi ve etrafın korunması için kullanılabilirdi” diyen Caparov, global güvenlik anlayışının yine şekillendirilmesi gerektiğini kaydetti.
“KÜÇÜK VE DENİZE KIYISI OLMAYAN ÜLKELER GEREĞİNCE TEMSİL EDİLMİYOR”
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin yapısındaki temsil dengesizliğine dikkat çeken Kırgız başkan, bilhassa küçük, gelişmekte olan ve denize kıyısı olmayan ülkelerin milletlerarası karar alma sistemlerinde gereğince yer bulamadığını söyledi. Kırgızistan’ın rastgele bir blok siyasetine bağlı olmadığını belirten Caparov, ülkelerinin kutuplaşmadan uzak, bağımsız ve istikrarlı bir dış siyaset anlayışıyla hareket ettiğini tabir etti.
Caparov, Güvenlik Konseyi’nin temel fonksiyonuna dönmesi gerektiğini belirterek, “Konseyin siyasi çıkarların aracı değil, çatışmaları önleyen aktif bir sistem olması gerekiyor” dedi.
“ORTA ASYA’DA HUDUT PROBLEMLERİNİ BARIŞÇIL YOLLARLA ÇÖZDÜK”
Kırgızistan’ın bölgesel istikrar konusunda kıymetli tecrübelere sahip olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Caparov, komşu ülkelerle yaşanan hudut sıkıntılarının müzakere yoluyla çözüldüğünü söyledi. Bu yaklaşımın yalnızca telaffuz değil somut bir model olduğunu tabir eden Caparov, en hassas güvenlik sıkıntılarının dahi diyalog ve karşılıklı çıkar temelinde çözülebileceğini lisana getirdi.
Kırgızistan’ın demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü alanlarında ıslahatlarını sürdürdüğünü kaydeden Caparov, 2025 yılında kabul edilen yeni seçim maddesiyle bayanlar, gençler, etnik azınlıklar ve engelli bireyler için kota uygulamaları getirildiğini açıkladı. Ülkede parlamentoda bayan temsil oranının dünya sıralamasında en üst düzeylerde olduğunu belirten Caparov, yürütme ve yargı organlarında da cinsiyet kotası uygulamalarının hayata geçirildiğini söyledi.
“NÜKLEER SİLAHSIZLANMAYI DESTEKLİYORUZ”
Kırgızistan’ın dış siyasetinde nükleer silahlardan arınmış bir dünya amacını benimsediğini vurgulayan Caparov, ülkelerinin 2025 yılında Nükleer Silahların Yasaklanmasına Dair Antlaşma’yı imzaladığını hatırlattı. Orta Asya’da nükleer silahlardan arındırılmış bölgenin oluşturulmasına öncülük ettiklerini söz eden Caparov, iklim değişikliği ve güvenlik münasebetinin de global gündemde daha fazla yer alması gerektiğini belirtti.
AFGANİSTAN MESAJI
Afganistan’daki gelişmelere de değinen Kırgız önder, Orta Asya’nın güvenliğinin Afganistan’daki istikrarla direkt ilişkili olduğunu söyledi. Afgan halkına yönelik insani yardımların sürdüğünü belirten Caparov, bilhassa bayanlar ve çocukların korunmasının değerine dikkat çekti.
Kırgızistan’ın adaylığının tüm Orta Asya ülkeleri tarafından desteklendiğini açıklayan Caparov, ülkelerinin bugüne kadar hiç Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu üyeliği yapmadığını hatırlattı. Rakip ülkelerden Filipinler’in daha evvel dört kere Konsey’de yer aldığını belirten Caparov, Kırgızistan’ın seçilmesinin memleketler arası toplum açısından “tarihi bir adaletin tesisi” manasına geleceğini söz etti. Cumhurbaşkanı Caparov, seçilmeleri halinde Güvenlik Konseyi’nin aktifliğini ve şeffaflığını artırmak için çalışacaklarını belirterek, milletlerarası toplumun ortak problemlerine tahlil üretme konusunda etkin rol üstleneceklerini söyledi.
