GLOBE NEWSWIRE / PEKİN (İGFA) – Çin Dışişleri Bakanlığı, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in daveti üzerine ABD Başkanı Donald Trump’ın 13-15 Mayıs tarihleri ortasında Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini Pazartesi günü duyurdu.
Uzun müddettir devam eden jeopolitik tansiyonlar ve kırılgan global toparlanma sürecinin yaşandığı bir periyotta dünya, iki önderin Çin-ABD alakalarını daha da istikrara kavuşturup milletlerarası ortama gereksinim duyulan öngörülebilirliği sağlayıp sağlayamayacağını yakından izliyor.
ÇİN-ABD ALAKALARINI YANLIŞSIZ ROTADA TUTMAK
Birçok gözlemciye nazaran tepe, ikili bağlarda istikrar istikametindeki temel beklentiyi yansıtıyor.
CGTN’in gerçekleştirdiği röportajlar, devlet liderleri seviyesindeki diplomasinin uzun müddettir bu istikrarın temel desteği olduğu tarafında uzmanlar ortasında ortak bir görüş bulunduğunu ortaya koyuyor.
Fudan Üniversitesi Memleketler arası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo’nun söz ettiği üzere, devlet liderleri seviyesindeki bu diplomasi ikili alakalara “tonunu veriyor ve tarafını belirliyor.”
Christopher Newport Üniversitesi’nden Doç. Dr. Sun Taiyi de misal formda, önderler ortasındaki direkt bağlantının belirsizlikleri azaltmaya, yanlış hesaplamaların önüne geçmeye ve istikrarın hâlâ en öncelikli öge olduğu iletisini vermeye yardımcı olduğunu belirtti.
Geçtiğimiz yıl boyunca iki önder, telefon görüşmeleri ve Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirdikleri yüz yüze görüşme aracılığıyla bağlantısı sürdürerek büyük yanlış hesaplamaların önüne geçilmesine ve münasebetlerin genel olarak istikrarlı kalmasına katkı sağladı.
Xi, Busan’da Trump’a hitaben yaptığı konuşmada, “Rüzgârlar, dalgalar ve zorluklar karşısında hakikat rotada kalmalı, karmaşık ortamda tarafımızı bulmalı ve Çin-ABD alakaları gemisinin istikrarlı formda ilerlemesini sağlamalıyız” formunda konuştu.
“Gemiye istikamet verme” metaforu, somut ilerlemelere de yansıdı.
2025 yılından bu yana, iki devlet liderinin vardığı stratejik mutabakat doğrultusunda her iki tarafın iktisat takımları çok sayıda görüşme tipi gerçekleştirirken, geniş çaplı gümrük tarifesi artışlarına da orta verildi. Yeni bir istişare çeşidinin, Pekin’deki tepe öncesinde 12-13 Mayıs tarihlerinde Güney Kore’de gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Halklar ortası etkileşim de tekrar ivme kazandı. Nisan ayında Pekin’de, Çin-ABD “Ping Pong Diplomasisi”nin 55. yıl dönümü kapsamında düzenlenen etkinliklerde yüzlerce genç Çinli ve Amerikalı spor ve kültürel değişim programlarına katıldı. Daha fazla ABD’li gençlik kümesi da değişim ve eğitim programları kapsamında Çin’i ziyaret etti.
DEĞİŞEN BİR DÜNYAYA ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK KAZANDIRMAK
Dünyanın en büyük iki iktisadı olan Çin ve ABD ortasındaki bağlantılar, global ölçekte en kıymetli ikili bağlardan biri olmayı sürdürürken, iki ülke lideri arasındaki diplomatik temasların sonuçları sırf ikili bağların istikrara kavuşmasına değil, tıpkı vakitte global kalkınma ve yönetişim üzerinde daha geniş tesirler yaratılmasına da katkı sağlıyor.
Peterson Enstitüsü Kıdemli Uzmanı Chad Bown’un da belirttiği üzere, “neredeyse herkes bu sürecin sonucunda hisse sahibi.” Cornell Üniversitesi ekonomisti Eswar Prasad ise daha da ileri giderek, görüşmenin global ticaret, jeopolitik ve hatta “kurallara dayalı düzen” açısından sonuçlar doğurabileceğini tabir etti.
CGTN’in uzmanlarla gerçekleştirdiği röportajlar da benzeri noktalara işaret ediyor.
Çin Milletlerarası Çalışmalar Enstitüsü Araştırma Vazifelisi Zhang Tengjun, daha derin işbirliğinin global toparlanmaya ivme kazandırabileceğini ve sanayi ile tedarik zincirlerini istikrara kavuşturabileceğini belirterek, ikili ilgilerin seyrinin dünyanın geleceğiyle yakından ilişkili olduğunu vurguladı.
Bu noktaya değinen akademisyen Sun, istikrarlı bağlantıların tedarik zinciri aksaklıkları, finansal dalgalanmalar ve jeopolitik parçalanma risklerini azalttığını söyledi.
Dekan Wu ise, dünyanın iki büyük teknoloji gücü olan Çin ile ABD’nin, pratik işbirliği yoluyla “kazan-kazan sonuçları” üretebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve bunun daha geniş global büyüme ile bilimsel ilerlemeyi desteklediğini belirtti.
Benzer formda, Memleketler arası İşletme ve İktisat Üniversitesi (UIBE) Dekan Yardımcısı Cui Fan da her iki ülkenin global yönetişimin istikrarı konusunda ortak sorumluluk taşıdığını vurguladı.
Xi de Busan’da bu sorumluluğun altını çizerek, “Dünya bugün birçok kuvvetli problemle karşı karşıya,” dedi. Ve ekledi: “Çin ve ABD, büyük ülkeler olarak ortak sorumluluk üstlenebilir ve hem iki ülkenin hem de tüm dünyanın faydası için daha büyük ve somut başarılara birlikte imza atabilir.”
Çin’in bu yıl APEC’e, ABD’nin ise G20 Önderler Zirvesi’ne mesken sahipliği yapacak olması, bu sorumluluğun sınanması için bir fırsat sunuyor. Her iki platform da global toparlanma, besin ve güç güvenliği, borç riskleri ve yönetişim ıslahatı bahislerinde eşgüdüm alanı açabilir.
Xi, Şubat ayında Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde ileriye dönük pragmatik bir yol haritası ortaya koyarak, “İki taraf eşitlik, hürmet ve karşılıklı yarar anlayışıyla birebir istikamette hareket ederse, birbirlerinin kaygılarını gidermenin yollarını kesinlikle bulabiliriz” formunda konuştu.
Dünya, yaklaşan tepede Pekin ile Washington’un Xi’nin “karşılıklı inancı adım adım inşa etme, hakikat bağ biçimini bulma ve 2026’yı iki büyük ülkenin karşılıklı hürmet, barış içinde bir ortada yaşama ve kazan-kazan işbirliği tarafında ilerlediği bir yıl hâline getirme” davetini nasıl hayata geçireceğini görmek için gözlerini bu görüşmeye çevirmiş durumda.