BURSA (İGFA) – BUSİAD Başkanı Tuncer Hatunoğlu, BUSİAD İktisat Platformu tarafından birincisi gerçekleştirilen ve 4 ayda bir tekrarlanacak olan “BUSİAD Ekonomik Görünüm ve Stratejik Kıymetlendirme Raporu” sunumun sonunda yaptığı değerlendirmede, “Yalnızca Türkiye değil, tüm dünya ekonomik, siyasi ve jeoekonomik açıdan epeyce kırılgan bir devirden geçiyor. Belirsizliklerin arttığı bu süreçte, değişimi hakikat okuyabilmek her zamankinden daha değerli hale geliyor” dedi.
BUSİAD Başkanı Hatunoğlu şöyle devam etti: “İçinde bulunduğumuz devir riskler kadar fırsatlar da barındırıyor. Bursa iş dünyası ve Türk sanayicisi ise tarih boyunca güçlü şartlarda ayakta kalmayı başarmış, dirençli ve esnek bir yapıya sahip olmuştur. Bugün de tıpkı dayanıklılığa sahibiz. Lakin bu süreçte iş dünyasının beklentileri de vardır. Bilhassa finansa erişim, öngörülebilirlik ve rekabet gücünü destekleyecek regülasyonlar konusunda daha güçlü bir tabana gereksinim duyulduğunu düşünüyoruz. Bölgemizde belirsizlikler yaşanırken, Türkiye’nin gerçek siyasetler ve hakikat dönüşüm adımlarıyla çok daha güçlü bir pozisyona ulaşabileceğine inanıyoruz.”
Toplantının, BUSİAD İktisat Danışmanlarının iki pahalı çalışmasının ışığında gerçekleştiğini de kaydeden Tuncer Hatunoğlu, “Bursa Uludağ Üniversitesi İİBF Öğretim Üyesi Sayın Prof. Dr. Metin Özdemir tarafından uzun müddettir hazırlanan BUSİAD İktisadi Yönelim Anketi’nde; üyelerimizin verdiği cevaplar doğrultusunda talepte ölçülü bir yavaşlama eğilimi olduğu, maliyet baskılarının sürdüğü ve üretimde zayıflama işaretlerinin görüldüğü ortaya çıkıyor. Bu tablo, global ve jeoekonomik gelişmelerin gerçek bölüm üzerindeki direkt tesirini açık biçimde gösteriyor.
Yine Sayın Doç. Dr. Derya Hekim’in hazırladığı “BUSİAD Ekonomik Görünüm ve Stratejik Kıymetlendirme Raporu”nda da; güç maliyetleri, ihracat pazarlarındaki daralma, global belirsizlikler ve enflasyonla çaba sürecinin ekonomimiz üzerindeki tesirlerini ayrıntılı biçimde dinledik. Lakin birebir vakitte Türk iş dünyasının esnekliği, üretim kültürü ve ahenk kabiliyeti sayesinde yeni fırsat alanlarının da oluşabileceğini gördük” sözlerini kullandı.
Hatunoğlu, BUSİAD’ın yaklaşımının net olduğunu tabir ederek kelamlarını şöyle tamamladı: “Önümüzdeki devirde jeopolitik ve ekonomik dalgalanmaların devam edeceği gerçeğini kabul ederek hareket etmek zorundayız. Bilhassa güç konusunda dışa bağımlı bir ülke olmamız nedeniyle maliyet baskılarını büsbütün denetim edebilmemiz kolay görünmüyor. Bu nedenle tahlil alanlarımızı; verimlilik, dijital dönüşüm, yeni pazarlar, katma bedelli üretim ve rekabet gücünü artıracak yapısal dönüşümler olarak görüyoruz.
İş dünyası olarak bizler; verimliliğimizi artırmaya, yeni pazarlara ulaşmaya, dönüşüm süreçlerine ahenk sağlamaya çalışırken; karar vericilerden de bilhassa finansmana erişim, yatırım ortamı ve rekabet gücünü destekleyecek düzenlemeler konusunda dayanak bekliyoruz.
BUSİAD olarak ekonomiyi sadece takip eden değil; iş dünyasına istikamet gösteren, bilgi üreten, tahlil yapan ve ortak akla katkı sağlayan bir yapı olmaya devam edeceğiz.”
DEĞİŞEN DÜNYA…
BUSİAD Yönetim Kurulu Lider Yardımcısı ve İktisat Komitesi Sorumlusu Ali Kerem Alptemoçin ise toplantının açılışında yaptığı konuşmada, “Son beş yılda dünya iktisadı sadece değişmedi; kuralları yine yazıldı. 2020 yılında başlayan pandemiyle birlikte, uzun yıllardır alışık olduğumuz global nizam yerini daha karmaşık, daha kırılgan ve birebir vakitte daha süratli reaksiyon veren bir yapıya bıraktı. Bu süreçte yaşanan gelişmeler sadece ekonomik istikrarları değil; toplumların davranış biçimlerini, devletlerin siyaset tercihlerini ve şirketlerin iş yapma modellerini de esaslı biçimde dönüştürdü. Artık ekonomik sürdürülebilirlik, direkt bir ulusal güvenlik problemi haline gelmektedir ” dedi.
“Jeoekonomi artık dış siyasetin tamamlayıcı bir ögesi değil; direkt belirleyici araçlarından biri haline gelmiştir” diyen Alptemoçin, “Şirketler, sırf kendi kesim dinamiklerine odaklanmaları kâfi olmamakta; global gelişmeleri, makroekonomik eğilimleri ve jeoekonomik riskleri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeleri gerekmektedir” sözünü kullandı.
Alptemoçin, şöyle devam etti:
“Türkiye ise bu dönüşümün tam merkezinde yer almaktadır. Jeopolitik pozisyonumuz, beraberinde hem değerli riskler hem de güçlü fırsatlar getirmektedir. Kısa vadede güç fiyatları, enflasyon ve maliyet baskıları üzere zorluklar öne çıkarken; uzun vadede Türkiye’nin güç ve lojistikte alternatif bir merkez olma potansiyeli giderek güçlenmektedir.
ÇEVİK İŞ DÜNYASI…
Tüm risklere karşın gerektiğinde süratli büyüyebilen, gerektiğinde de süratli küçülebilen, çevik, değişen şartlara süratle ahenk sağlayabilen bir iş dünyamız var. Farkında olmasak da, 2020’den bu yana yaşanan zorlukların, bizi daha güçlü, daha esnek ve daha rekabetçi bir yapıya hazırladığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Önümüzdeki devirde global şartların normalleşmesiyle birlikte, firmalarımızın bu birikimle çok daha güçlü bir performans sergileyeceğini düşünüyoruz.”
BUSİAD Yönetim Kurulu Lider Yardımcısı Alptemoçin, BUSİAD’ın bu dönüşüm sürecini daha yakından takip etmek, emniyetli data ve tahlillerle iş dünyasına istikamet göstermek hedefiyle çalışmalar sürdürdüğünü de kaydetti. Alptemoçin bu çalışmaları da şöyle lisana getirdi:
“Bu çerçevede İktisat Komitemiz bünyesinde; Daha fazla ülkemizin makro ekonomik gelişmelerine odaklandığımız İktisat Platformu, Global ve bölgesel jeopolitik gelişmelere, risklere ve fırsatlara odaklanacağımız Jeoekonomi Platformu, firmalarımızın karlılıklarını koruyabilmeleri ve yurtdışında gelişim gösterebilmeleri için olay tahlillerinin ele alınacağı Verimlilik ve Rekabetçilik Platformu Ve son olarak belirlenecek ülke yahut bölgelere yönelik pazar geliştirmek isteyen firmalarımıza fikir vermek ismine çalışacak Global Münasebetler Platformları olarak yapılandık.
Bugün de, bu çalışmaların birinci çıktısı olarak“1. Çeyrek Ekonomik Görünüm ve Stratejik Kıymetlendirme Raporu”nu sizlerle paylaşacağız. Kıymetli üyelerimiz ve basınla paylaşılacak bu rapor yılda 3 defa, Mayıs, Eylül ve Aralık aylarında, İktisadi Yönelim Anketimizle bir arada görüşlerinize sunulacaktır. Bu raporun, mevcut tabloyu birlikte pahalandırmak ve önümüzdeki periyoda daha hazırlıklı bakabilmek ismine ortak bir perspektif oluşturmasına katkı sağlamasını umuyoruz. Zira inanıyoruz ki; hakikat okunan bir dünya, hakikat konumlanmış bir Türkiye güçlü bir iş dünyası demektir.”
ÜÇ BÜYÜK ŞOK…
BUSİAD İktisat Danışmanlarından Bursa Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Derya Hekim de, “BUSİAD Ekonomik Görünüm ve Stratejik Kıymetlendirme Raporu” sunumuyla dünya ve Türkiye iktisadının içinde bulunduğu durumu özetledi. Doç. Dr. Hekim, 2026 yılının birinci çeyreğinin, global ekonomik nizamı eş vakitli ve birbirini besleyen üç büyük şokun yine şekillendirdiği bir periyot olduğunu tabir ederken bunları; Orta Doğu’da patlak veren savaş ve Hürmüz Boğazı krizi, ABD’nin tarife siyasetindeki esaslı dönüşüm ve Avrupa’nın ticaret ile sanayi siyasetinde müdafaacı bir eksenle yine konumlanması olarak tanımladı. Doç. Dr. Hekim, “Bu üç gelişme birlikte, Türkiye iktisadı için hem tarihi ölçekte risk hem de stratejik fırsat barındıran olağan dışı bir konjonktür ortaya çıkarmıştır” diye konuştu. Petrol ve ham husus girdilerindeki artışın global iktisatta yavaşlamaya neden olabileceğini de kaydeden Doç. Dr. Hekim, “Türkiye’nin enerji ithalatına yüksek bağımlılığı, Hürmüz krizinin ekonomik maliyetini emsallerine kıyasla daha bariz kılmaktadır. Güç faturasındaki artışın cari açığı IMF’nin Ekim 2025 iddiasının iki katından fazla bir seviyeye, GSYİH’nin yüzde 2.8’ine taşıması beklenmektedir. Bu baskı, hem döviz kurunu hem de enflasyon patikasını direkt zorlamaktadır” dedi.
SEKTÖRLER…
Merkez Bankası’nın savaşın yarattığı belirsizlik ortamında faiz indirimini gerçekleştirme kapasitesinin hudutlu olduğunu da kaydeden Doç. Dr. Hekim, sektörel bazlı değerlendirmesinde ise şunları kaydetti:
“Otomotiv dalı, AB tedarik zinciriyle entegrasyonunu ve ticari araç üretimindeki liderlik konumunu 41.5 milyar dolarlık rekor ihracat performansıyla pekiştirmiştir. Tarım bölümü ise paha açısından rekor ihracat gerçekleştirirken, don ve kuraklık nedeniyle üretim tarafında son yılların en ağır darlığını yaşamıştır. Bölümün önümüzdeki çeyreklerdeki en kritik sınavı, global gübre kıtlığının 2026 yılı ekim dönemi ve randıman seviyeleri üzerindeki yansımalarını yönetme kapasitesi olacaktır. Dokumacılık ve hazır giysi dalında ise yapısal kriz derinleşmektedir; iki yılda yüzde 230’u aşan konkordato artışı ve 380 bini aşkın istihdam kaybı, kesimin salt konjonktürel değil yapısal bir dönüşüm kıskacında olduğuna işaret etmektedir.”
FIRSATLAR…
2026’nın birinci çeyreğinin, Türkiye iktisadı açısından risklerin yönetilemez değil, fakat yönetilmesi güç bir boyuta ulaştığı bir eşik olarak tanımlayan Doç. Dr. Hekim, Türkiye için fırsat penceresini de şöyle lisana getirdi:
“Irak-Türkiye Boru Sınırı üzerinden Ceyhan’a yönelik artan transit akışlar, Hürmüz krizinin ekonomik yükünü kısmen dengeleyici bir fonksiyon görmektedir. Boru sınırlarının Avrupa güç çeşitlendirmesindeki artan stratejik kıymeti, diplomatik istikrar kapasitesi ve IAA kapsamında “güvenilir ortak” statüsünün yarattığı potansiyel; bu devirde Türkiye’nin elinde bulundurduğu yapısal avantajlardır.”